Floriade Paviljoen: architectonisch icoon in het Haarlemmermeerse Bos

Wie regelmatig door het Haarlemmermeerse Bos wandelt of fietst, heeft het ongetwijfeld weleens gezien: het Floriade Paviljoen, het opvallende gebouw aan het water met zijn bijzondere vormen en glanzende aluminium gevel. Tegenwoordig is hier The Gem gevestigd, maar het gebouw kent een rijke geschiedenis die teruggaat naar de Floriade van 2002.

Het Floriade Paviljoen is veel meer dan een opvallend gebouw. Het vertelt het verhaal van Haarlemmermeer, de drooggelegde polder, de luchtvaart en de innovatie waar de gemeente bekend om staat.

Wereldtentoonstelling

In 2002 stond Haarlemmermeer volop in de belangstelling. De gemeente was gastheer van de vijfde editie van de Floriade, de internationale tuinbouwtentoonstelling die eens in de tien jaar in Nederland wordt georganiseerd. Dat jaar viel bovendien samen met het 150-jarig bestaan van de Haarlemmermeerpolder.

Voor deze bijzondere gelegenheid werd in het Haarlemmermeerse Bos een futuristisch paviljoen gebouwd. Het ontwerp kwam van het New Yorkse architectenbureau Asymptote Architecture, nadat het bureau een internationale ontwerpwedstrijd had gewonnen.

Het paviljoen kreeg de naam Hydra Pier en werd gebouwd op een schiereiland aan het water. Die plek was niet toevallig gekozen. Water speelde namelijk een belangrijke rol in het ontwerp én in de geschiedenis van Haarlemmermeer.

Gebouw vol symboliek

Wie goed kijkt, ontdekt dat vrijwel ieder onderdeel van het paviljoen een verwijzing is naar de omgeving.

De twee grote dakdelen hebben de vorm van vleugels en verwijzen naar Schiphol. De aluminium gevel doet denken aan de vliegtuigindustrie en weerspiegelt voortdurend de lucht, waardoor het gebouw steeds een andere uitstraling krijgt.

Ook water was een belangrijk onderdeel van het oorspronkelijke ontwerp. Tijdens de Floriade stroomde water over de daken en langs de glazen gevels. Daarmee verwees het gebouw naar de gemalen die Haarlemmermeer ooit droogmaalden en waardoor de polder kon ontstaan.

Zelfs de techniek waarmee het gebouw werd gerealiseerd was bijzonder. De aluminium panelen werden met geavanceerde computermodellen ontworpen, iets wat begin deze eeuw nog zeer vernieuwend was. Ook werd voor het eerst in Nederland koud gebogen glas toegepast.

Bijzondere architectuur

Het bijzondere ontwerp bleef niet onopgemerkt. In 2003 ontving het paviljoen de AIA New York Chapter Design Award, een internationale architectuurprijs.

Twintig jaar na de Floriade kreeg het gebouw opnieuw erkenning. In 2022 werd het aangewezen als gemeentelijk monument. Daarmee wordt niet alleen de bijzondere architectuur beschermd, maar ook het verhaal dat het gebouw vertelt over Haarlemmermeer.

Nieuwe start

Na de Floriade kreeg het paviljoen een nieuwe bestemming als restaurant Vork & Mes. Jarenlang was het een geliefde plek voor een lunch of diner in het Haarlemmermeerse Bos. Na een brand in 2018 kwam daar een einde aan. Het gebouw stond vervolgens jarenlang leeg en raakte zichtbaar in verval. Gelukkig bleef het bijzondere paviljoen behouden.

The Gem

Met de komst van kunstgalerie The Gem heeft het gebouw opnieuw een toekomst gekregen en is één van de meest iconische gebouwen van Haarlemmermeer weer tot leven gekomen. Hier komen kunst, architectuur en natuur samen. In de galerie zijn de werken van kunstenaar Ward Strootman te zien. De opvallende architectuur van het Floriade Paviljoen vormt daarbij een bijzonder decor. Daarnaast wordt de locatie gebruikt voor exposities, evenementen en creatieve bijeenkomsten.

Zo heeft het Floriade Paviljoen in ruim twintig jaar tijd verschillende gezichten gehad: van internationaal paviljoen naar restaurant, van een periode van leegstand naar een inspirerende plek waar kunst, architectuur en geschiedenis samenkomen.

Foto’s: Cor Meenderinck